BLOG

Mama said, “think before speaking”

Created: 11 mei 2018

Toen ik tijdens mijn studie Nederlands kennis maakte met het vak ‘Gespreksanalyse’, was ik meteen gefascineerd over dit vakgebied. Ik had er daarvoor nooit over nagedacht dat mensen onderzoek deden naar gesprekken. Ik wilde er meer over weten en volgde aandachtig de colleges. Omdat je gespreksanalyse het beste leert in de praktijk moest er natuurlijk veel zelf getranscribeerd en geanalyseerd worden. Daar gebruikten we bekende bestaande gesprekken voor, zoals een discussie tussen Pim Fortuyn en Marcel van Dam. Maar hoe interessant politici ook zijn, het is nog leuker om je eigen gesprekstechnieken onder de loep te nemen.

We kennen allemaal het cliché van kleffe stelletjes die aan één woord genoeg hebben, altijd elkaars zinnen afmaken en al bij het uitspreken van twee lettergrepen begrijpen welke grap de significant other wil vertellen. Maar ook tussen vrienden kan dit zo gaan. Neem voor de grap eens een gesprek op tussen jou en één van je beste vrienden (of doe het niet en geloof me op mijn woord). Ik weet zeker dat de grammaticaal correcte, afgemaakte zinnen op één hand te tellen zijn. Nou vooruit, misschien op twee. Volgens dit artikel op Psychology Today heeft dat twee redenen.

John Mayer zong het al, “Mama said “think before speaking”. Tja, dat doen we dus vaak niet. We beginnen aan een zin en ondertussen bedenken we wat we precies willen zeggen. Dat resulteert in veel ‘uhm’s’ en ‘eh’s’. Helemaal niet erg, zoals ik vorige week al schreef. Zou werkt een gesprek nou eenmaal.

Daarnaast maken we planningsfouten. Om onze fouten te verbeteren stoppen we bijvoorbeeld middenin een zin om een nieuwe te beginnen.

Dit gebeurt mij ook regelmatig. Ik begin aan een anekdote, bedenk dat ik eerst iets anders moet vertellen wil de gesprekspartner mij begrijpen. Ondertussen laat ik wat ‘ehm’s’ vallen. Het mooie is, mijn man begrijpt de anekdote vaak al zonder de informatie die er vooraf aan toe wil voegen. Dat mag inmiddels ook wel, dit jaar vieren we immers ons zesjarig huwelijksjubileum.

Screen Shot 2017-06-11 at 18.35.19

Onze trouwdag op het strand van Bali. Toeristen op de achtergrond, het bruidspaar en de ambtenaar op comfortabel schoeisel.

In een gesprek laten we aanwijzingen vallen waaruit, voor de gesprekspartner, moet blijken wat we willen zeggen. Een gesprek tussen mijn man (E) en ikzelf (S) kan er dan zo uitzien:

 

E: Weet je nog, toen?

S: Huh?

E: Die zondag? Toen die man-

S: Ja, die ene! Haha!

E: Haha, dat hondje.

S: Ja, dat hondje!

 

Je hebt waarschijnlijk geen idee waar bovenstaande over gaat. Een man? Met een hondje? Maar je raadt het al, wij snappen het wel. In dit gesprek gaat het namelijk niet zozeer om de woorden, maar om de context.

Mensen die elkaar goed kennen of elkaar regelmatig spreken ontwikkelen speciale betekenissen aan woorden die alleen zij begrijpen. Die betekenis is gebaseerd op een gemeenschappelijk verleden, een gebeurtenis die deze twee personen samen hebben meegemaakt. In mijn voorbeeld refereer ik aan een gezamenlijke herinnering. De woorden ‘hond’, ‘man’ en ‘zondag hebben voor ons voldoende betekenis om te weten waar we het over hebben. Onze zinnen hoeven niet af te zijn om elkaar te begrijpen.

Het is interessant om te onderzoeken of, naarmate wij langer getrouwd zijn, we steeds minder woorden nodig hebben om te begrijpen wat we bedoelen. Misschien is dat het geheim van een goed huwelijk. Op een gegeven moment niets meer tegen elkaar hoeven te zeggen. Scheelt ook weer de nodige ergernissen op het moment dat ons beider gehoor slechter wordt.

Back in business

Created: 04 mei 2018

De laatste paar maanden is het behoorlijk stil geweest op mijn blog en dat had een goede reden. In februari is onze dochter Mare geboren en hebben wij als gezin genoten van een heerlijke tijd thuis.  Mijn werkzaamheden voor Gespreksadvies hebben dan ook op een zeer laag pitje gestaan. Het was enorm fijn om te genieten van de eerste weken van Mare en om 24/7 bij haar in de buurt te zijn.

Foto door Manja Herrebrugh, ByManja

De afgelopen weken begon het echter weer te kriebelen en sinds vorige week heb ik beetje bij beetje weer mijn werkzaamheden opgepakt. Mare gaat nu met haar grote broer naar de kinderopvang en mijn agenda wordt langzaam maar zeker weer gevuld met andere afspraken en to do-lijstjes. Ik heb mezelf afgelopen week getrakteerd op een heidag (yep, all by myself) en ambitieuze doelen opgesteld en plannen gemaakt voor Gespreksadvies. 2018 deel 2, ik ben er klaar voor!

Ik woon in Houten!

Created: 30 nov 2017

Inwoners van de stad waar ik woon, Utrecht, kunnen nogal neerbuigend doen over inwoners van omliggende plaatsen als Houten of zelfs Utrechtse nieuwbouwwijken zoals Leidsche Rijn. Pas als je op loopafstand van het centrum woont, kan je serieus genomen worden. Je bent verhuisd naar Houten? Leuk voor je kinderen dat je een grote tuin hebt, maar ja, wat gebeurt er in Houten? Van het centrum naar Leidsche Rijn vertrokken? Vervelend voor je dat je geen huis in de stad kon betalen. Waar komt deze houding toch vandaan? Wellicht hebben de inwoners van de genoemde streken hier zelf wel invloed op.

Deze week sprak ik iemand die sinds enige tijd in Houten woont. Hiervoor woonde ze jarenlang met haar gezin naast het centrum van Utrecht.

Met gespreksanalyse kijk je niet naar wat iemand zegt, maar naar hoe iemand iets zegt. Het gebruik van volume en intonatie bijvoorbeeld, hebben een enorme impact op de boodschap die je overbrengt. Als ik iemand vraag waar ze woont en zij reageert met een luid uitgesproken:

“Houten!”

Ga ik ervan uit dat ze een trotse inwoner van Houten is. Maar mijn gesprekspartner reageerde heel anders. Haar antwoord was namelijk:

“Houten….”

Bij zo’n reactie merk ik toch enige aarzeling op. De woordelijke boodschap is in beide voorbeelden hetzelfde, maar de lading is compleet verschillend.

Inwoners van Houten, gebruik dat volume en laat merken dat je blij bent met je woonplaats! Misschien dat Utrechters dan ook een positiever beeld over jullie dorp krijgen. 😉

 

Top